اخباری‌گری ,تحول ,عرصه ,مجاهدت ,منابع

برخی از علمای حوزوی با اتکاء به "حجیت عقل" در امر افتاء و استخراج حکم خدا از درون منابع معتبر دینی، در برابر اخباری‌گری قد علم کرده و با مجاهدت بسیار توانستند قواعد علم اصول فقه را به عنوان نماینده کاربردی حجیت عقل در فقه، در "حوزه‌ها" احیاء کنند. جلودار این نهضت مرحوم آیت الله بهبهانی رحمه‌الله‌علیه و شاگردان یا همراهان وی چون مرحوم آیت‌الله کاشف‌الغطاء رحمه‌الله‌علیه بودند.

وقتی می‌گویم مجاهدت، گمان نکنید که مقصودم مثلاً کار علمی بی‌وقفه و شبانه‌روزی دانشمندان و فقیهان اصول فقه‌گرا در برابر رویکرد اخباری‌ بود و مثلاً همت بر تدوین مبانی نظری اصول‌فقه و رواج و تدریس و ترویج آن. البته اینها هم بوده و هست. ولی درنظر آورید که این عرصه، عرصه مسائل دینی است! و "حرف گزاف" در این عرصه بلافاصله به کفر و شرک و "ظلالت" و زندیق تعبیر و تلقی می‌شود. بنابراین مهم این است که چه حرفی و کدام ادعایی گزاف و ضاله نام گیرد.

 از این رو مخالفت با اخباری‌گری خیلی زود به عنوان مخالفت با دین خدا و عدول از نص مقدس معرفی شده و اخباری‌ها به تکفیر اصولی‌ها پرداختند. و البته معلوم است اصولیها هم دست بسته ننشستند و مقابله نمودند. و نهایتاً کار به کشتار و قتل همدیگر رسید. گمان می‌کنم حالا معنی مجاهدت روشن‌تر شد.

با این همه مجاهدت نمی‌دانم چه شد که با قدرت گرفتن اصول‌گرایی هرچه جلوتر آمدیم و هرچه کتب اصولی قطورتر و مدارس آنان پُربارتر و سیطره آنان گسترده‌تر شد، اخباری‌گری هم ادامه یافت و این بار اخباری‌گری درست زیر سایه اصولگرایی به تنفس ادامه داد.

 شرح این داستان بلند و ملال آور و خطرآفرین است. مقصود از بیان این مطلب این است که اکنون و بعداً، اگر امیدی به تحول هست تنها با تعیین تکلیف نحوه مواجهه با منابع و از جمله منابع دینی، ممکن است. تا این "نحوه" معلوم نگردد، چه بسا سایر دستاوردها، توشه و خوراک رقیب شود و از قضا سرکنگبین صفرا فزاید!

آنچه در این یادداشت در نظر دارم تا برآن تاکید کنم و شرحش در پاره‌های بعد خواهد آمد این است که تحول با تغییر در "روش‌شناسی" ممکن است. آنچه بنیان‌های روش‌شناسی ما را در عرصه علم و استدلال و دانش تعیین می‌کند، تواند همه ساحات زندگی ما را از جمله حیات فرهنگی ما را نیز متاثر کند.           

منبع اصلی مطلب : بازاندیشی
برچسب ها : اخباری‌گری ,تحول ,عرصه ,مجاهدت ,منابع
اشتراک گذاری: این صفحه را به اشتراک بگذارید

سبد بلاگ : تحول 5